မေးမြန်းပါ။ ဆင်ခြင်ပါ။

မျက်မှောက်ခေတ်တွင် နိရောဓသမာပတ် ဝင်စားနိုင်သော ရဟန်းတော်များ ရှိနေသေးကြောင်း အတိအကျမပြောနိုင်ပါ။ ဤကဲ့သို့သော အဆင့်မြင့် ဝိပဿနာ ဘာဝနာကို ပြုလုပ်နိုင်သူများမှာ အလွန်ရှားပါးပါသည်။ နိရောဓသမာပတ် ဝင်စားနိုင်ရန် အနာဂါမ် သို့မဟုတ် ရဟန္တာ အဆင့်သို့ ရောက်ရှိရန် လိုအပ်ပါသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် ထိုကဲ့သို့သော မြင့်မြတ်သော အဆင့်သို့ ရောက်ရှိသူများ ရှားပါးလာခြင်းမှာ အကြောင်းရင်း အချို့ရှိပါသည်: ၁။ လူ့ဘဝ၏ ရှုပ်ထွေးမှုနှင့် ပြင်ပလှုံ့ဆော်မှုများ များပြားလာခြင်း။ ၂။ တရားအားထုတ်မှု လျော့နည်းလာခြင်း။ ၃။ မျက်မှောက်ခေတ် နည်းပညာနှင့် ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းများကြောင့် စိတ်ပျံ့လွင့်မှု များပြားလာခြင်း။ ၄။ လောကီရေးရာများကို ပိုမိုအာရုံစိုက်လာကြခြင်း။ သို့သော် ဗုဒ္ဓသာသနာတော် တည်ရှိနေသမျှ ကာလပတ်လုံး နိရောဓသမာပတ် ဝင်စားနိုင်သော ပုဂ္ဂိုလ်များ ရှိနေဦးမည်ဟု ယုံကြည်ရပါသည်။ ထိုကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်များမှာ တိတ်တဆိတ် ကျင့်ကြံအားထုတ်နေကြမည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့၏ အဆင့်အတန်းကို ကြွားဝါခြင်း မပြုကြပါ။

ဤမေးခွန်းသည် အတော်လေးနက်နဲသောမေးခွန်းဖြစ်ပါသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာအမြင်အရ၊ ငါးပါးသီလသည် အဓိကအားဖြင့် ကိုယ်နှင့်နှုတ်ကို စောင့်ထိန်းသောသီလဟု မှန်ကန်စွာ နားလည်ထားပါသည်။ သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်သည် ငါးပါးသီလကို ခိုင်မြဲစွာ စောင့်ထိန်းနိုင်သူဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် စိတ်ဖြင့်ပုံဖော်၍ စိတ်ဖြေခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ရှုထောင့်အမျိုးမျိုး ရှိနိုင်ပါသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် စိတ်ကို ထိန်းသိမ်းခြင်းသည် အရေးကြီးသော်လည်း၊ ငါးပါးသီလ၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက်မှာ လက်တွေ့ကျကျ ကိုယ်နှင့်နှုတ်မှ ကျူးလွန်မှုများကို ရှောင်ကြဉ်ရန်ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် စိတ်ဖြင့်ပုံဖော်၍ စိတ်ဖြေခြင်းသည် မကောင်းသောစိတ်ကို ပွားစေနိုင်သည့်အတွက် ဗုဒ္ဓဘာသာက တိုက်တွန်းသော နည်းလမ်းတစ်ခု မဟုတ်ပါ။ ထိုအစား မေတ္တာဘာဝနာ၊ ဝိပဿနာဘာဝနာ စသည့် ကျင့်စဉ်များဖြင့် စိတ်ကို ထိန်းသိမ်းရန် သွန်သင်ပါသည်။ အချုပ်အားဖြင့်၊ စိတ်ဖြင့်ပုံဖော်၍ စိတ်ဖြေခြင်းသည် သီလကျိုးပေါက်သည်ဟု တိုက်ရိုက်မပြောနိုင်သော်လည်း၊ ထိုသို့ပြုလုပ်ခြင်းသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ ကျင့်စဉ်နှင့် ကိုက်ညီမှု မရှိပါ။ သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဤအချက်ကို သိမြင်နားလည်ပြီး ပိုမိုကောင်းမွန်သော နည်းလမ်းများဖြင့် စိတ်ကို ထိန်းသိမ်းမည်ဟု မျှော်လင့်ရပါသည်။

ဤမေးခွန်းနှင့်ပတ်သက်၍ ဗုဒ္ဓဝါဒအမြင်အရ ရှင်းပြရလျှင်: စိတ်ထဲတွင် ပုံဖော်၍ စိတ်ဖြေခြင်းသည် သောတာပန်ဖြစ်မဖြစ်နှင့် တိုက်ရိုက်မသက်ဆိုင်ပါ။ သောတာပန်ဖြစ်ရန် အဓိကလိုအပ်သည်မှာ သစ္စာလေးပါးကို သိမြင်နားလည်ခြင်း၊ သုံးပါးအနိစ္စကို သိမြင်ခြင်းနှင့် ကိလေသာသုံးမျိုးကို ပယ်ဖျောက်နိုင်ခြင်းတို့ဖြစ်ပါသည်။ စိတ်ထဲတွင် ပုံဖော်၍ စိတ်ဖြေခြင်းသည် တရားဘာဝနာပွားများခြင်း၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်နိုင်သော်လည်း၊ ၎င်းတစ်ခုတည်းဖြင့် သောတာပန်အဆင့်သို့ ရောက်ရှိရန် လုံလောက်မှုမရှိပါ။ သောတာပန်ဖြစ်ရန် ဝိပဿနာဉာဏ်ရင့်သန်ပြီး မဂ်ဉာဏ်ဖိုလ်ဉာဏ်များ ပေါ်ပေါက်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် စိတ်ထဲတွင် ပုံဖော်၍ စိတ်ဖြေခြင်းကို ပြုလုပ်ခြင်းသည် သောတာပန်မဟုတ်ဟု တိုက်ရိုက်ဆိုလိုခြင်း မဟုတ်ပါ။ သို့သော် ထိုအလုပ်တစ်ခုတည်းဖြင့် သောတာပန်ဖြစ်ရန် မလုံလောက်သေးကြောင်း နားလည်သင့်ပါသည်။

သောတပန်တစ်ဦးအနေဖြင့် ထိုကဲ့သို့သော အပြုအမူမျိုးကို မပြုလုပ်သင့်ပါ။ သောတပန်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တစ်ဦးအဖြစ် ငါးပါးသီလကို လုံးဝတိကျစွာ စောင့်ထိန်းရမည်ဖြစ်ပါသည်။ အထူးသဖြင့် တတိယသီလဖြစ်သော ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ အပြုအမူကို ရှောင်ကြဉ်ရမည်ဖြစ်ပါသည်။ သောတပန်သည် မိမိ၏စိတ်ကို သတိ၊ သမ္ပဇဉ်တို့ဖြင့် ထိန်းသိမ်းရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ကာမဂုဏ်အာရုံများကို စွဲလမ်းခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ရပါမည်။ အကယ်၍ ထိုကဲ့သို့သော အတွေးများ ပေါ်ပေါက်လာပါက ဗုဒ္ဓဘာသာနည်းလမ်းအရ မေတ္တာဘာဝနာ၊ အသုဘဘာဝနာ စသည့် ကမ္မဋ္ဌာန်းများကို ပွားများအားထုတ်ခြင်းဖြင့် စိတ်ကိုသန့်စင်စေရမည်ဖြစ်ပါသည်။ သောတပန်တစ်ဦးအနေဖြင့် မိမိ၏ဇနီး သို့မဟုတ် ခင်ပွန်းနှင့် ခွဲခွာနေရသည့်အခါ စိတ်ဓာတ်ခိုင်မာစွာဖြင့် သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာတို့ကို ပိုမိုအားထုတ်ပြီး မိမိ၏စိတ်ကို ဖြူစင်သန့်ရှင်းအောင် ကြိုးစားအားထုတ်သင့်ပါသည်။

ဗုဒ္ဓဘာသာအယူအဆအရ သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်သည် ပဉ္စသီလကို တသက်လုံး စောင့်ထိန်းနိုင်သူဖြစ်ပါသည်။ ပဉ္စသီလထဲမှာ ပါဝင်သော "သူးယစ်မူးယစ်ရေဖြစ်စေသောအရာများကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း" ဆိုသည့် သီလကို လိုက်နာရမည်ဖြစ်သောကြောင့် သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်လိမ့်မည်ဟု ယူဆနိုင်ပါသည်။ သို့သော် ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းသည် သီလပျက်စေသော အပြုအမူဟု တိတိကျကျ မဟုတ်သောကြောင့် သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်အချို့သည် ဆေးလိပ်သောက်နိုင်သည်ဟုလည်း အချို့က ယူဆကြပါသည်။ သို့သော် ကိုယ်ကျင့်တရားအရ၊ ကျန်းမာရေးအရ သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ရန် ပိုမိုသင့်လျော်ပါသည်။

ဤသည်မှာ ဝိပဿနာဘာဝနာ ကျင့်စဉ်တွင် တွေ့ကြုံရတတ်သော အတွေ့အကြုံ တစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ သင်၏ သတိသည် ပို၍ ထက်မြက်လာသောကြောင့် အသက်ရှူခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်၏ အသေးစိတ်အချက်များကို သတိပြုမိလာခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဤအခြေအနေတွင် အကြံပြုလိုသည်မှာ: ၁။ ဝင်လေ၊ ထွက်လေ၏ သဘာဝကို ရိုးရိုးလေး သတိထားရှုမှတ်ပါ။ အသေးစိတ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းမပြုဘဲ၊ ဖြစ်ပေါ်လာသည့်အတိုင်း လက်ခံရှုမှတ်ပါ။ ၂။ အသက်ရှူခြင်းကို ပုံမှန်အတိုင်း ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ပါ။ ပြောင်းလဲအားထုတ်ရန် မလိုပါ။ ၃။ သင်၏ သတိကို အသက်ရှူခြင်း၏ ပုံမှန်လှုပ်ရှားမှုအပေါ် ဆက်လက်ထားရှိပါ။ ဝင်လေ၊ ထွက်လေ ၏ သဘာဝအတိုင်း ရိုးရိုးလေး သတိပြုနေပါ။ ၄။ သင်၏ တွေ့ကြုံမှုကို မကြာခဏ ဆရာသမားနှင့် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးပါ။ ၎င်းတို့က သင့်လျော်သော လမ်းညွှန်မှုပေးနိုင်ပါလိမ့်မည်။ အဓိကအချက်မှာ သတိဖြင့် ရိုးရိုးလေး ရှုမှတ်နေခြင်းဖြစ်ပါသည်။ စိတ်ကို အလွန်အမင်း အသေးစိတ်ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ပါ။ ဤနည်းဖြင့် သင်၏ ဝိပဿနာဘာဝနာ ကျင့်စဉ် ဆက်လက်တိုးတက်လာမည် ဖြစ်ပါသည်။

ဤသည်မှာ ဝိပဿနာဘာဝနာ၏ သဘာဝပင်ဖြစ်ပါသည်။ သင်၏တွေ့ကြုံမှုသည် ကောင်းမွန်သော လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် ရှိနေသည်ဟု ဆိုနိုင်ပါသည်။ ဝိပဿနာဘာဝနာ၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက်မှာ သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးကို ပွားများခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ထိုလေးပါးမှာ ကာယာနုပဿနာ (ကိုယ်ကို ရှုမှတ်ခြင်း)၊ ဝေဒနာနုပဿနာ (ခံစားမှုကို ရှုမှတ်ခြင်း)၊ စိတ္တာနုပဿနာ (စိတ်ကို ရှုမှတ်ခြင်း)၊ နှင့် ဓမ္မာနုပဿနာ (သဘာဝတရားများကို ရှုမှတ်ခြင်း) တို့ဖြစ်ပါသည်။ သင်ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း၊ ခြေ၊ လက်၊ ခါး စသည့် ကိုယ်ခန္ဓာအစိတ်အပိုင်းများ၏ ခံစားမှုများကို သတိပြုမိခြင်းသည် ကာယာနုပဿနာနှင့် ဝေဒနာနုပဿနာတို့ကို လေ့ကျင့်နေခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ထို့နောက် အတွေးအခေါ်များ ဝင်လာသည်ကို သတိပြုမိခြင်းသည် စိတ္တာနုပဿနာကို လေ့ကျင့်နေခြင်းဖြစ်ပါသည်။ သင့်စိတ်က အသက်ရှူခြင်းသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိသွားခြင်းသည် ကောင်းမွန်သောလက္ခဏာဖြစ်ပါသည်။ ဤသည်မှာ သင့်စိတ်က မူလအာရုံဖြစ်သော အသက်ရှူခြင်းသို့ ပြန်လည်စူးစိုက်နိုင်စွမ်းရှိကြောင်း ပြသနေခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ဤသည်မှာ သတိ (mindfulness) နှင့် သမာဓိ (concentration) တို့ တိုးတက်လာနေကြောင်း ညွှန်ပြနေခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ဆက်လက်၍ ဘာဝနာပွားများရာတွင် အောက်ပါအချက်များကို သတိပြုသင့်ပါသည်: 1. မည်သည့်အတွေးအခေါ်၊ ခံစားချက်၊ သို့မဟုတ် အာရုံများ ပေါ်လာသည်ဖြစ်စေ ၎င်းတို့ကို လက်ခံ၍ ရိုးရိုးသာမန် ရှုမှတ်ပါ။ 2. မည်သည့်အရာကိုမျှ တွန်းလှန်ခြင်း သို့မဟုတ် စွဲလမ်းခြင်း မပြုပါနှင့်။ 3. သင့်စိတ်က အသက်ရှူခြင်းသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာသည့်အခါ ထိုအခြေအနေကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းပါ။ 4. စိတ်ရှည်သည်းခံပါ။ ဤဖြစ်စဉ်သည် သဘာဝကျပြီး အချိန်ယူရပါသည်။ ဤကဲ့သို့ ဆက်လက်လေ့ကျင့်ခြင်းဖြင့် သင်သည် ပိုမိုနက်ရှိုင်းသော သတိနှင့် ဉာဏ်ပညာရရှိလာမည်ဖြစ်ပြီး၊ ဒုက္ခဆင်းရဲများမှ ပိုမိုလွတ်မြောက်လာမည်ဖြစ်ပါသည်။

ဒီမေးခွန်းကတော့ ဝိပဿနာဘာဝနာနဲ့ပတ်သက်တဲ့ မေးခွန်းဖြစ်ပါတယ်။ ဝိပဿနာဘာဝနာရဲ့အဓိကရည်ရွယ်ချက်ကတော့ စိတ်ကိုလက်ရှိပစ္စုပ္ပန်မှာထားဖို့နဲ့ ကိုယ်ခန္ဓာရဲ့ဖြစ်ပျက်မှုတွေကို သတိနဲ့လေ့လာဖို့ဖြစ်ပါတယ်။ သင်ဖော်ပြထားတဲ့အတိုင်း အသက်ရှူဝင်ထွက်ကို သတိနဲ့မှတ်သားနေတဲ့အခါ စိတ်က လက်ရှိအချိန်မှာပဲရှိနေပါတယ်။ ဒီလိုစိတ်ကို လက်ရှိအချိန်မှာထားနိုင်တဲ့အခါ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့တခြားဝေဒနာတွေကို သတိမပြုမိတာဟာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဝိပဿနာဘာဝနာရဲ့ရည်ရွယ်ချက်က ဝေဒနာတွေကို ဖယ်ရှားဖို့မဟုတ်ပါဘူး။ ဝေဒနာတွေကို သတိနဲ့လက်ခံဖို့နဲ့ နားလည်ဖို့ဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်လို့ ခြေလက်ခါးကိုက်ခဲမှုတွေရှိလာရင် အဲဒီဝေဒနာတွေကိုလည်း သတိနဲ့မှတ်သားရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် အသက်ရှူဝင်ထွက်ကို သတိနဲ့မှတ်သားနေစဉ်မှာ တခြားဝေဒနာတွေ မခံစားရတာဟာ ဖြစ်နိုင်ပေမယ့် အဲဒါက ဝိပဿနာဘာဝနာရဲ့ရည်ရွယ်ချက်တော့မဟုတ်ပါဘူး။ ဝိပဿနာဘာဝနာရဲ့ရည်ရွယ်ချက်ကတော့ ဝေဒနာအားလုံးကို သတိနဲ့လက်ခံဖို့နဲ့ နားလည်ဖို့ဖြစ်ပါတယ်။

ဤမေးခွန်းသည် ဝိပဿနာ ဘာဝနာ အကြောင်းဖြစ်ပါသည်။ လေရှူထုတ်မှုကို သတိဖြင့် မှတ်သားနေခြင်းသည် အာနာပါန သတိပဋ္ဌာန် ဘာဝနာ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ လေရှူထုတ်မှုကို သတိဖြင့် မှတ်သားနေခြင်းသည် ဝိပဿနာ ဘာဝနာ၏ အစပြုမှု ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ သို့သော် စစ်မှန်သော ဝိပဿနာ ဖြစ်ရန် ထိုသတိကို ပိုမိုနက်နဲစွာ ဆက်လက်လေ့ကျင့်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ ထိုသို့ သတိဖြင့် မှတ်သားနေခြင်းကို ဆက်လက်လေ့ကျင့်ပါက အနိစ္စ (မမြဲခြင်း)၊ ဒုက္ခ (ဆင်းရဲခြင်း)၊ အနတ္တ (အတ္တမရှိခြင်း) တို့ကို သိမြင်လာနိုင်ပါသည်။ ဤသည်မှာ ဝိပဿနာ ညဏ်များ ဖြစ်ပါသည်။ သတိခိုင်မြဲလာသည်နှင့်အမျှ ညဏ်အဆင့်ဆင့် တိုးတက်လာမည် ဖြစ်ပါသည်။ ဥပမာ - ဥဒယဗ္ဗယညာဏ် (ဖြစ်ပျက်မှုကို သိမြင်ခြင်း)၊ ဘင်္ဂညာဏ် (ပျက်စီးမှုကို သိမြင်ခြင်း) စသည်ဖြင့် တိုးတက်လာနိုင်ပါသည်။ မည်သည့်ညာဏ်အဆင့်သို့ ရောက်ရှိနေသည်ကို သိရှိရန် ကျွမ်းကျင်သော ဆရာတစ်ဦး၏ လမ်းညွှန်မှု လိုအပ်ပါသည်။ မိမိဘာသာ အကဲဖြတ်ရန် ခက်ခဲနိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဆရာကောင်းတစ်ဦး၏ လမ်းညွှန်မှုဖြင့် ဆက်လက်အားထုတ်သင့်ပါသည်။

ဤမေးခွန်းသည် ဝိပဿနာတရားနှင့် သတိပဋ္ဌာန်တရားနှင့် ပတ်သက်သော မေးခွန်းဖြစ်ပါသည်။ သင်ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း လေဝင်လေထွက်ကို သတိထားရှုမှတ်ခြင်းသည် အာနာပါနဿတိ ဘာဝနာခေါ် ထွက်သက်ဝင်သက်ကို အာရုံပြုသောဘာဝနာ ဖြစ်ပါသည်။ ဤသည်မှာ သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးအနက် ကာယာနုပဿနာ သတိပဋ္ဌာန်တွင် ပါဝင်ပါသည်။ လေဝင်လေထွက်ကို သတိဖြင့် မှတ်သားရုံသာမက၊ ထိုဖြစ်စဉ်တစ်ခုလုံးကို သိမြင်နေခြင်းသည် ဝိပဿနာဉာဏ်၏ အစပျိုးမှုဟု ဆိုနိုင်ပါသည်။ သို့သော် စစ်မှန်သော ဝိပဿနာဉာဏ်သည် ထိုထက်ပို၍ နက်နဲပါသည်။ စစ်မှန်သော ဝိပဿနာဉာဏ်သည် ထိုဖြစ်စဉ်များ၏ မမြဲခြင်း (အနိစ္စ)၊ ဆင်းရဲခြင်း (ဒုက္ခ)၊ အတ္တမရှိခြင်း (အနတ္တ) သဘာဝများကို ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် လေဝင်လေထွက်ကို သတိဖြင့် ရှုမှတ်ရင်း ထိုဖြစ်စဉ်များ၏ ပကတိသဘာဝကို နက်နက်နဲနဲ သိမြင်လာသည့်အခါ စစ်မှန်သော ဝိပဿနာဉာဏ် ဖြစ်ပေါ်လာမည် ဖြစ်ပါသည်။ သို့ဖြစ်၍ သင်ဖော်ပြထားသည့် အခြေအနေသည် ဝိပဿနာဘာဝနာ၏ အစပိုင်းအဆင့်ဟု ဆိုနိုင်ပြီး၊ ဆက်လက်အားထုတ်ပါက စစ်မှန်သော ဝိပဿနာဉာဏ်သို့ ရောက်ရှိနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။