မေးမြန်းပါ။ ဆင်ခြင်ပါ။

ဗုဒ္ဓဘာသာ သွန်သင်ချက်များအရ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာသည် ထာဝရဘုရားရှင် သို့မဟုတ် ဖန်ဆင်းရှင်တစ်ပါး ရှိသည်ဟု သွန်သင်ခြင်း မရှိပါ။ သို့သော် တိကျသော အထောက်အထားဖြင့် ငြင်းပယ်ခြင်းလည်း မရှိပါ။ ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ကမ္ဘာကြီးသည် အကြောင်းတရားများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်ဟု ယူဆပါသည်။ ထို့အပြင် ကမ္ဘာသည် အစမရှိ၊ အဆုံးမရှိ ဖြစ်ပျက်နေသော စက်ဝန်းတစ်ခုဟု ရှုမြင်ပါသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာသည် ကံ၊ ကံ၏အကျိုး နှင့် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် တရားတို့ကို အဓိကထား သွန်သင်ပါသည်။ ဤအချက်များက လူသားတို့၏ ဆင်းရဲချမ်းသာကို ရှင်းပြနိုင်သည်ဟု ယူဆပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ထာဝရဘုရားရှင် သို့မဟုတ် ဖန်ဆင်းရှင်တစ်ပါး၏ အခန်းကဏ္ဍကို အဓိကမထားပါ။ သို့သော် အခြားဘာသာရေး ယုံကြည်မှုများကိုလည်း လေးစားပါသည်။

ဟုတ်ကဲ့၊ မှန်ပါသည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် လူတစ်ယောက်သည် သောတာပန်မဂ်ကျပီးတာကို သူကိုယ်တိုင်မသိဘဲ ဖြစ်နေတတ်ပါသည်။ ဤသို့ဖြစ်ရခြင်းအကြောင်းရင်းများကို ရှင်းပြပေးပါမည်။ ၁။ သောတာပန်မဂ်ဉာဏ်သည် အလွန်နက်နဲသိမ်မွေ့သောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။ ထိုဉာဏ်သည် အလွန်မြန်ဆန်စွာ ဖြစ်ပေါ်ပြီး ချုပ်ပျက်သွားသောကြောင့် သာမန်လူများအနေဖြင့် သတိပြုမိရန် ခက်ခဲနိုင်ပါသည်။ ၂။ အချို့သူများသည် သောတာပန်မဂ်ဉာဏ်၏ လက္ခဏာများကို သေချာမသိရှိသေးသောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် မိမိ၌ ထိုဉာဏ်ဖြစ်ပေါ်သွားသည်ကို မသိရှိနိုင်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ၃။ သောတာပန်ဖြစ်ပြီးနောက် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး၏ အပြုအမူနှင့် စိတ်နေသဘောထားများသည် တဖြည်းဖြည်းသာ ပြောင်းလဲလာတတ်သောကြောင့် ချက်ချင်းကြီး သတိပြုမိရန် ခက်ခဲနိုင်ပါသည်။ ၄။ အချို့သူများသည် မိမိကိုယ်ကို နိမ့်ချတတ်သောကြောင့် မိမိသည် သောတာပန်ဖြစ်နိုင်သည်ဟု မထင်မှတ်တတ်ကြပါ။ သို့သော် သောတာပန်ဖြစ်ပြီးသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် တဖြည်းဖြည်းနှင့် မိမိ၏ စိတ်နေသဘောထား၊ ကိလေသာများ လျော့ပါးလာခြင်းကို သတိပြုမိလာမည် ဖြစ်ပါသည်။ ထို့အပြင် ဆရာသမားကောင်းများထံမှ လမ်းညွှန်မှုဖြင့်လည်း မိမိ၏ အဆင့်အတန်းကို သိရှိလာနိုင်ပါသည်။

သောတာပန်မဂ်ဖိုလ်ရရှိခြင်းသည် နက်နဲသောဓမ္မသဘာဝတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ အချို့သောပုဂ္ဂိုလ်များသည် မိမိတို့သောတာပန်ဖြစ်သွားကြောင်း ချက်ချင်းသိရှိနိုင်သော်လည်း၊ အချို့မှာမူ တိုက်ရိုက်မသိရှိနိုင်ပဲ ဖြစ်နေတတ်ပါသည်။ ဤသို့ဖြစ်ရခြင်းမှာ အကြောင်းရင်းအချို့ရှိပါသည်: ၁။ သောတာပန်မဂ်ဉာဏ်သည် အလွန်မြန်ဆန်စွာဖြစ်ပေါ်ပြီး၊ ပုထုဇဉ်စိတ်ဖြင့် အပြည့်အဝမခံစားမိနိုင်ခြင်း။ ၂။ သောတာပန်ဖြစ်ပြီးနောက် ဖြစ်ပေါ်လာသော အပြောင်းအလဲများကို သတိမပြုမိခြင်း။ ၃။ မိမိ၏စိတ်နှလုံးသားထဲတွင် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကိလေသာများ လျော့ပါးသွားခြင်းကို တဖြည်းဖြည်းမှသာ သတိပြုမိခြင်း။ သို့သော် သောတာပန်ဖြစ်သွားသူသည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ မိမိ၏စိတ်သဘာဝပြောင်းလဲမှုများကို သတိပြုမိလာပြီး၊ ကိလေသာများ လျော့ပါးလာခြင်း၊ သံသရာဘေးမှ လွတ်မြောက်လာခြင်းစသည့် အကျိုးတရားများကို ခံစားလာရမည်ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် သောတာပန်မဂ်ကျပြီးကြောင်း မသိသေးသော်လည်း စဉ်ဆက်မပြတ် တရားအားထုတ်ခြင်းဖြင့် တဖြည်းဖြည်းသိရှိလာနိုင်မည်ဖြစ်ပါသည်။

လောကီဈာန်နှင့် လောကုတ္တရာဈာန်တို့၏ ကွာခြားချက်များကို အောက်ပါအတိုင်း ရှင်းပြနိုင်ပါသည်: လောကီဈာန်: - ရူပဈာန်နှင့် အရူပဈာန်များ ပါဝင်သည် - ကာမဘုံ၊ ရူပဘုံ၊ အရူပဘုံတို့တွင် ဖြစ်ပွားနိုင်သည် - အာရုံငါးပါးကို စွဲလမ်းမှုမှ ယာယီလွတ်မြောက်စေသည် - သံသရာလည်ခြင်းမှ မလွတ်မြောက်စေနိုင် လောကုတ္တရာဈာန်: - မဂ်ဈာန်နှင့် ဖိုလ်ဈာန်တို့ ပါဝင်သည် - နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြုသည် - ကိလေသာများကို အပြီးတိုင် ပယ်သတ်နိုင်သည် - သံသရာလည်ခြင်းမှ လွတ်မြောက်စေနိုင်သည် လောကီဈာန်သည် ယာယီသာ အကျိုးပြုနိုင်ပြီး၊ လောကုတ္တရာဈာန်က နိဗ္ဗာန်ရောက်ကြောင်း တရားမှန်ဖြစ်ပါသည်။

သံယောဇဉ်ဆိုသည်မှာ သတ္တဝါများကို သံသရာတွင် ချည်နှောင်ထားသော အကျင့်များဖြစ်ပါသည်။ သံယောဇဉ် ၁၀ မျိုးရှိပါသည်: ၁။ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ - ခန္ဓာငါးပါးကို အတ္တဟု စွဲလမ်းခြင်း ၂။ ဝိစိကိစ္ဆာ - ဗုဒ္ဓ၊ ဓမ္မ၊ သံဃာတို့အပေါ် ယုံမှားသံသယဖြစ်ခြင်း ၃။ သီလဗ္ဗတပရာမာသ - အကျိုးမရှိသော အယူအဆများကို စွဲလမ်းခြင်း ၄။ ကာမရာဂ - ကာမဂုဏ်အာရုံများကို တပ်မက်ခြင်း ၅။ ပဋိဃ - အမျက်ထွက်ခြင်း ၆။ ရူပရာဂ - ရူပဘုံ၌ ဖြစ်လိုခြင်း ၇။ အရူပရာဂ - အရူပဘုံ၌ ဖြစ်လိုခြင်း ၈။ မာန - မာနထောင်လွှားခြင်း ၉။ ဥဒ္ဓစ္စ - စိတ်ပျံ့လွင့်ခြင်း ၁၀။ အဝိဇ္ဇာ - မသိမု့ခြင်း သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်သည် အောက်ပါသံယောဇဉ် ၃ မျိုးကို ပယ်ပြီးဖြစ်ပါသည်: ၁။ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ၂။ ဝိစိကိစ္ဆာ ၃။ သီလဗ္ဗတပရာမာသ ဤသံယောဇဉ် ၃ မျိုးကို ပယ်ခြင်းဖြင့် သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်သည် နိဗ္ဗာန်သို့ရောက်ရှိရန် အလွန်နီးစပ်လာပြီး၊ အပါယ်လေးပါးသို့ ကျရောက်ခြင်းမှ ကင်းလွတ်သွားပါသည်။

သောတာပန်သည် အဝိဇ္ဇာများစွာအနက် ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ် အဝိဇ္ဇာကို အရေးအကြီးဆုံးအနေဖြင့် ပယ်ဖျောက်နိုင်ပါသည်။ ဤအဝိဇ္ဇာသည် မှားယွင်းသော အယူအဆများနှင့် ဆက်စပ်နေသော မသိမုက်မဲမှုဖြစ်ပါသည်။ သောတာပန်သည် သက္ကာယဒိဋ္ဌိ (မိမိကိုယ်ကို အတ္တဟု စွဲလမ်းခြင်း)၊ ဝိစိကိစ္ဆာ (သံသယဖြစ်ခြင်း)၊ သီလဗ္ဗတပရာမာသ (အကျင့်သီလကို မှားယွင်းစွာ ကိုင်စွဲခြင်း) စသည့် သံယောဇဉ်သုံးပါးကို ပယ်ဖျောက်နိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဤအဝိဇ္ဇာများနှင့် ဆက်စပ်နေသော မသိမုက်မဲမှုများကိုလည်း ပယ်ဖျောက်နိုင်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် သောတာပန်သည် အခြားသော အဝိဇ္ဇာအမျိုးအစားများကို လုံးဝ မပယ်ဖျောက်နိုင်သေးပါ။ အထူးသဖြင့် ကာမရာဂ (ကာမဂုဏ်တို့၌ တပ်မက်ခြင်း)နှင့် ပဋိဃ (ပျက်စီးစေလိုသော စိတ်) တို့နှင့် ဆက်စပ်နေသော အဝိဇ္ဇာများ ကျန်ရှိနေပါသေးသည်။ ဤအဝိဇ္ဇာများကို အထက်မဂ်ဖိုလ်များဖြင့်သာ တဖြည်းဖြည်း ပယ်ဖျောက်နိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။

ဤကဲ့သို့သောမေးခွန်းများသည် နက်နဲခက်ခဲပါသည်။ ဗုဒ္ဓဝါဒအရ ကံသည် ရှုပ်ထွေးသောအကြောင်းတရားများစွာပေါ်တွင် မူတည်နေပါသည်။ လူတိုင်းသည် မိမိတို့၏ အတိတ်ကံနှင့် ပစ္စုပ္ပန်ကံတို့၏ အကျိုးဆက်များကို ခံစားရပါသည်။ ကံကောင်းသူများဟု ထင်ရသူများပင် အတိတ်ကံ၏ အကျိုးဆက်အရ သေဆုံးရခြင်းဖြစ်နိုင်ပါသည်။ သို့သော် ၎င်းတို့၏ ကောင်းမှုကံများကြောင့် နောင်ဘဝတွင် ပိုမိုကောင်းမွန်သော အခြေအနေများကို ရရှိနိုင်ပါသည်။ ကျွန်ုပ်တို့အနေဖြင့် ကံ၏ အလုပ်လုပ်ပုံကို အပြည့်အဝ နားလည်ရန် ခက်ခဲပါသည်။ သို့သော် ကောင်းမှုကုသိုလ်ပြုခြင်းဖြင့် ပိုမိုကောင်းမွန်သော အနာဂတ်ကို ဖန်တီးနိုင်ကြောင်း ဗုဒ္ဓက သွန်သင်ခဲ့ပါသည်။

စုပေါင်းကံသည် တစ်ဦးချင်းစီ၏ကံထက် ပို၍အားကြီးသော သဘောရှိပါသည်။ ဗုဒ္ဓဝါဒအရ လူတစ်ဦးချင်းစီ၏ ကံကြမ္မာသည် မိမိ၏ကိုယ်ပိုင်ကံကြမ္မာအပြင် အခြားသူများနှင့် ဆက်စပ်နေသောကံကြမ္မာများလည်း ပါဝင်ပါသည်။ ဥပမာ - မိသားစုတစ်စု၏ စုပေါင်းကံသည် မိသားစုဝင်တစ်ဦးချင်းစီ၏ ကံကြမ္မာအပေါ် လွှမ်းမိုးမှုရှိနိုင်ပါသည်။ ထို့အတူ လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုလုံး၏ စုပေါင်းကံသည်လည်း လူတစ်ဦးချင်းစီ၏ ဘဝကို သက်ရောက်မှုရှိနိုင်ပါသည်။ သို့သော် ဤသည်မှာ တစ်ဦးချင်းစီ၏ ကိုယ်ပိုင်ကံကြမ္မာကို လုံးဝပယ်ဖျက်နိုင်သည်ဟု မဆိုလိုပါ။ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးချင်းစီ၏ ကိုယ်ပိုင်ကံကြမ္မာသည် အရေးပါဆဲဖြစ်ပြီး၊ မိမိကိုယ်ကို ပြုပြင်ခြင်းဖြင့် မိမိ၏ကံကြမ္မာကို ပြောင်းလဲနိုင်စွမ်းရှိပါသည်။ ထို့ကြောင့် စုပေါင်းကံနှင့် တစ်ဦးချင်းစီ၏ကံ နှစ်မျိုးစလုံးသည် အရေးပါပြီး အပြန်အလှန် သက်ရောက်မှုရှိကြပါသည်။ စုပေါင်းကံက လွှမ်းမိုးနိုင်သော်လည်း တစ်ဦးချင်းစီ၏ ကြိုးစားအားထုတ်မှုသည်လည်း အရေးကြီးပါသည်။

ဤမေးခွန်းသည် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်နှင့် ကံ၊ တရားဘာဝနာတို့အကြား ဆက်စပ်မှုကို မေးမြန်းထားပါသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာအမြင်အရ အောက်ပါအတိုင်း ရှင်းပြနိုင်ပါသည်: ၁။ ကံ၏သဘောသဘာဝ - ကံသည် ရှုပ်ထွေးနက်နဲပြီး လူသားတို့အပြည့်အဝ နားလည်ရန် ခက်ခဲပါသည်။ ယခုဘဝတွင် ကောင်းမှုပြုသော်လည်း အတိတ်ကံကြွင်းကျန်နေနိုင်ပါသည်။ ၂။ သံသရာ၏သဘောသဘာဝ - ဗုဒ္ဓဟာ သံသရာသည် ဆင်းရဲဒုက္ခဖြင့် ပြည့်နှက်နေကြောင်း ဟောကြားခဲ့ပါသည်။ မည်သူမဆို သေခြင်းတရားကို ကြုံတွေ့ရမည်ဖြစ်သည်။ ၃။ အနိစ္စသဘောတရား - အရာခပ်သိမ်းသည် မပြီးမြဲ၊ ဖြစ်ပျက်နေကြောင်း နားလည်ရန် အရေးကြီးပါသည်။ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်သည် ဤအနိစ္စသဘောကို ပြသနေခြင်းဖြစ်သည်။ ၄။ ဝိပါကနိယာမ - ကံ၏အကျိုးပေးမှုသည် အကြောင်းအချက်များစွာအပေါ် မူတည်နေပါသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ စုပေါင်းကံက တစ်ဦးချင်းကံထက် လွှမ်းမိုးနိုင်ပါသည်။ ၅။ ကံ၏အဆင့်ဆင့် - ဂရုကံ၊ အာစဏ္ဏကံ၊ ဗဟုလကံ၊ အာသန္နကံ စသည်ဖြင့် ကံအမျိုးမျိုးရှိပြီး ယင်းတို့က အချိန်အခါအလိုက် အကျိုးပေးနိုင်ပါသည်။ ၆။ တရားဘာဝနာ၏ အကျိုးကျေးဇူး - တရားဘာဝနာသည် စိတ်ငြိမ်းချမ်းမှုနှင့် ဉာဏ်ပညာကို ဖြစ်ပေါ်စေသော်လည်း ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဘေးအန္တရာယ်မှ ကာကွယ်ပေးခြင်းမဟုတ်ပါ။ နိဂုံးချုပ်အနေဖြင့်၊ ဗုဒ္ဓဘာသာအမြင်အရ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်တွင် သေဆုံးရခြင်းသည် ကံ၏ရှုပ်ထွေးသောလုပ်ဆောင်ချက်၊ သံသရာ၏သဘောသဘာဝနှင့် အနိစ္စတရားတို့ကို ထင်ဟပ်စေပါသည်။ တရားဘာဝနာအားထုတ်ခြင်းဖြင့် ဤအခြေအနေကို ပိုမိုလက်ခံနိုင်စွမ်းရှိပြီး၊ စိတ်ဒုက္ခကို လျော့ပါးစေနိုင်ပါသည်။

ဗုဒ္ဓဘာသာနည်းအရ စကားသင်ယူရာတွင် အထောက်အကူဖြစ်စေမယ့် တရားထိုင်နည်းတွေကို အကြံပြုပါရစေ။ ၁။ စကားပြောဆိုမှုအပေါ် သတိထားခြင်း (Speech Mindfulness) - စကားပြောဆိုနေစဉ် မိမိရဲ့ အသံ၊ စကားလုံးတွေ၊ အသံထွက်တွေကို သတိထားပြီး တရားထိုင်ပါ။ - ဒီလိုလုပ်ခြင်းဟာ စကားပြောဆိုမှုကို ပိုမိုသတိပြုမိစေပြီး၊ ဘာသာစကားသင်ယူမှုကို အထောက်အကူဖြစ်စေပါတယ်။ ၂။ နားထောင်ခြင်းဆိုင်ရာ တရားထိုင်ခြင်း (Listening Meditation) - အသံတွေကို အာရုံစိုက်ပြီး တရားထိုင်ပါ။ ဥပမာ - သင်ယူနေတဲ့ ဘာသာစကားရဲ့ အသံသွင်းထားတဲ့ စကားပြောသံတွေကို နားထောင်ပါ။ - ဒါဟာ နားထောင်နိုင်စွမ်းကို တိုးတက်စေပြီး၊ အသံခွဲခြားမှုကို ကောင်းမွန်စေပါတယ်။ ၃။ မန္တရားရွတ်ဆိုခြင်း (Mantra Meditation) - သင်ယူနေတဲ့ ဘာသာစကားမှ စကားလုံးတွေ သို့မဟုတ် စကားစုတွေကို မန္တရားအဖြစ် အသုံးပြုပြီး ထပ်ခါထပ်ခါ ရွတ်ဆိုပါ။ - ဒီနည်းက အသံထွက်နဲ့ စကားလုံးတွေကို ပိုမိုရင်းနှီးစေပါတယ်။ ၄။ မှတ်ဉာဏ်တိုးတက်စေသော တရားထိုင်ခြင်း (Memory Enhancement Meditation) - စိတ်ကို ငြိမ်သက်စေပြီး၊ သင်ယူထားတဲ့ စကားလုံးတွေ၊ သဒ္ဒါတွေကို ပြန်လည်အမှတ်ရအောင် ကြိုးစားပါ။ - ဒီလိုလုပ်ခြင်းဟာ မှတ်ဉာဏ်ကို တိုးတက်စေပြီး၊ သင်ယူထားတာတွေကို ခိုင်မာစေပါတယ်။ ၅။ စိတ်ကူးယဉ်ခြင်းဖြင့် တရားထိုင်ခြင်း (Visualization Meditation) - သင်ယူနေတဲ့ ဘာသာစကားကို ပြောဆိုနေတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ကို စိတ်ထဲမှာ မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။ - ဒီနည်းက ဘာသာစကားနဲ့ ယဉ်ပါးမှုကို တိုးတက်စေပြီး၊ စကားပြောဆိုရာမှာ ယုံကြည်မှုရှိလာစေပါတယ်။ ဒီတရားထိုင်နည်းတွေဟာ စကားသင်ယူမှုကို ထိရောက်စေပြီး၊ စိတ်ဓာတ်ခွန်အားရစေပါတယ်။ နေ့စဉ်ပုံမှန်လုပ်ဆောင်ခြင်းဖြင့် တိုးတက်မှုကို ခံစားရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။