မေးမြန်းပါ။ ဆင်ခြင်ပါ။

ဒီလိုအခြေအနေမှာ စိတ်မသန်ရှင်းမှုတွေ ဖြစ်လာတာ နားလည်ပါတယ်။ ဘုရားရှင်က မုသာဝါဒကံ မြောက်ဖို့ အချက် ၄ ချက် ပြည့်စုံရမယ်လို့ မိန့်တော်မူခဲ့ပါတယ်။ ၁။ မဟုတ်မမှန်တာ ဖြစ်ရမယ် ၂။ လိမ်လိုတဲ့ စိတ်ဆန္ဒ ရှိရမယ် ၃။ လိမ်ညာဖို့ ကြိုးစားမှု ရှိရမယ် ၄။ တစ်ဖက်သားက နားလည်သဘောပေါက်သွားရမယ် ဒါကြောင့် ညီမရဲ့ အခြေအနေမှာ မုသာဝါဒကံ မြောက်မြောက် မမြောက်ဆိုတာ ဒီအချက်တွေ ပြည့်စုံမှုပေါ် မူတည်ပါတယ်။ အကယ်၍ ကံမြောက်နေတယ်လို့ ခံစားရရင်တော့ နောင်တရပြီး ကုသိုလ်ကောင်းမှုတွေ ပြုလုပ်သင့်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အနာဂတ်မှာ ဒီလိုအခြေအနေမျိုး ထပ်မဖြစ်အောင် ရှောင်ကြဉ်ဖို့ ကြိုးစားသင့်ပါတယ်။ ကိုယ့်စိတ်ကို သန့်စင်အေးချမ်းစေဖို့ တရားဘာဝနာ ပွားများခြင်း၊ ကုသိုလ်ကောင်းမှုတွေ ပြုလုပ်ခြင်းတို့က အထောက်အကူ ဖြစ်စေမှာပါ။

ဒီလိုတရားထိုင်ရာမှာ သင်တွေ့ကြုံနေရတဲ့အတွေ့အကြုံတွေက သာမန်ပါပဲ။ တရားအားထုတ်နေစဉ် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းမှာ ခံစားမှုအမျိုးမျိုးဖြစ်ပေါ်လာတာဟာ ပုံမှန်ဖြစ်စဉ်တစ်ခုပါ။ သင့်ရဲ့ရှုမှတ်ပုံကတော့ မှန်ကန်တဲ့လမ်းကြောင်းပေါ်မှာရှိပါတယ်။ ဖြစ်ပျက်သိပျက်၊ စိတ်အသိဉာဏ်နဲ့ရှုမှတ်နေတာဟာ ကောင်းပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အဲဒီခံစားမှုတွေကို တွယ်တာမနေဖို့လိုပါတယ်။ သူတို့ကိုရိုးရိုးလေးလက်ခံပြီး လွှတ်ထားဖို့ကြိုးစားပါ။ ငြီးငွေ့လာတာကလည်း ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ဒါဟာလည်း ရှုမှတ်ရမယ့်အရာတစ်ခုပါပဲ။ ငြီးငွေ့မှုကိုလည်း သတိနဲ့ရှုမှတ်ပြီး လွှတ်ထားဖို့ကြိုးစားပါ။ တရားထိုင်တဲ့အခါ ရည်ရွယ်ချက်ကို သတိရပါ။ စိတ်ကိုလက်ရှိအချိန်မှာထားပြီး၊ ဖြစ်ပေါ်လာသမျှကို သတိနဲ့ရှုမှတ်ရုံပဲ။ ဘာမှမမျှော်လင့်ဘဲ၊ ဘာမှမတွယ်တာဘဲ ရိုးရိုးလေးရှုမှတ်နေဖို့ပါပဲ။ ဆက်လက်ပြီး အားထုတ်နေပါ။ တရားအားထုတ်မှုဟာ တဖြည်းဖြည်းချင်းတိုးတက်လာမှာပါ။ သည်းခံပြီး ဆက်လက်အားထုတ်သွားဖို့ အားပေးပါတယ်။

မြတ်စွာဘုရားသည် ခွင့်လွှတ်ခြင်းကို အလေးထားဟောကြားခဲ့ပါတယ်။ သို့သော် နေရာတိုင်းမှာ ခွင့်လွှတ်သင့်တယ်ဆိုတာထက် ဉာဏ်ပညာနဲ့ သုံးသပ်ပြီး ခွင့်လွှတ်သင့်ပါတယ်။ ခွင့်လွှတ်ခြင်းဟာ ခန္တီရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ ခန္တီဆိုတာ သည်းခံခြင်း၊ ခံနိုင်ရည်ရှိခြင်းကို ဆိုလိုပါတယ်။ ခန္တီက အဒေါသ စေတသိက်နဲ့ ဆက်စပ်နေပါတယ်။ အဒေါသဆိုတာ ဒေါသမရှိခြင်း၊ ကြင်နာခြင်းကို ဆိုလိုပါတယ်။ အဒေါသကို မေတ္တာလို့လည်း နားလည်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် မေတ္တာက ပိုပြီး ကျယ်ပြန့်တဲ့ အဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ်။ ခွင့်လွှတ်ခြင်းနဲ့ပတ်သက်ပြီး အဘိဓမ္မာအရ ပြောရရင် - ခွင့်လွှတ်ခြင်းဟာ အဒေါသ စေတသိက်နဲ့ ဆက်စပ်နေပြီး၊ ကုသိုလ်စိတ်ဖြစ်စဉ်တွေမှာ ပါဝင်ပါတယ်။ ခွင့်လွှတ်ခြင်းဟာ မိမိရဲ့စိတ်ကို သန့်စင်စေပြီး ကုသိုလ်ကံကို ဖြစ်ပေါ်စေပါတယ်။

ဗုဒ္ဓဘာသာအမြင်အရ စိတ်နှင့် ဦးနှောက်သည် သီးခြားစီမဟုတ်ပါ။ စိတ်သည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဦးနှောက်နှင့် အပြန်အလှန်ဆက်စပ်နေသည်ဟု ယူဆပါသည်။ စိတ်သည် ဦးနှောက်၏ လုပ်ဆောင်ချက်တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ဦးနှောက်သည် စိတ်၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အခြေခံဖြစ်သည်ဟု နားလည်နိုင်ပါသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် စိတ်ကို ပိုမိုအရေးကြီးသည်ဟု သတ်မှတ်ပြီး၊ စိတ်ကိုလေ့ကျင့်ခြင်းဖြင့် ဉာဏ်ပညာနှင့် လွတ်မြောက်မှုကို ရရှိနိုင်သည်ဟု ဟောကြားထားပါသည်။ သို့သော် စိတ်နှင့် ဦးနှောက်ကို သီးခြားစီ ခွဲခြားထားခြင်းမျိုး မရှိပါ။

အကုသိုလ်စိတ်နှင့် အကုသိုလ်စေတသိက်တို့သည် အောက်ပါအတိုင်း ကွဲပြားခြားနားပါသည်: အကုသိုလ်စိတ်သည် အဓိကအားဖြင့် စိတ်၏အခြေခံဖြစ်ပြီး၊ အကုသိုလ်စေတသိက်များသည် ထိုစိတ်နှင့်အတူဖြစ်ပေါ်လာသော စိတ်၏အရည်အသွေးများ ဖြစ်ပါသည်။ အကုသိုလ်စိတ်များတွင် လောဘစိတ်၊ ဒေါသစိတ်၊ မောဟစိတ် စသည်တို့ပါဝင်ပါသည်။ အကုသိုလ်စေတသိက်များတွင် လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ၊ မာန၊ ဒိဋ္ဌိ စသည်တို့ပါဝင်ပါသည်။ ဤအကုသိုလ်တရားများကို ပယ်သတ်ရှောင်ရှားရန် အောက်ပါနည်းလမ်းများကို လိုက်နာကျင့်သုံးသင့်ပါသည်: ၁။ သီလကိုစောင့်ထိန်းခြင်း ၂။ ဘာဝနာပွားများခြင်း (သမထဘာဝနာ၊ ဝိပဿနာဘာဝနာ) ၃။ ဒါနပြုခြင်း ၄။ ပညာရှာမှီးခြင်း ၅။ သတိပဋ္ဌာန်တရားကို အားထုတ်ခြင်း ဤနည်းလမ်းများဖြင့် အကုသိုလ်တရားများကို တဖြည်းဖြည်းပယ်သတ်နိုင်ပြီး၊ ကုသိုလ်တရားများ တိုးပွားလာစေမည် ဖြစ်ပါသည်။

အကုသိုလ်စိတ်နှင့် အကုသိုလ်စေတသိက်တို့သည် အကြောင်းအကျိုးဆက်စပ်နေသော်လည်း သဘောသဘာဝအရ ကွဲပြားခြားနားပါသည်။ အကုသိုလ်စိတ်သည် အဓိကအားဖြင့် စိတ်၏အခြေခံဖြစ်ပြီး၊ အကုသိုလ်စေတသိက်များသည် ထိုစိတ်နှင့်အတူ ပေါ်ပေါက်လာသော စိတ်၏အရည်အသွေးများ ဖြစ်ပါသည်။ အကုသိုလ်စိတ်နှင့် အကုသိုလ်စေတသိက်နှစ်မျိုးလုံးကို ပယ်သတ်ရှောင်ရှားရန် လိုအပ်ပါသည်။ သို့သော် အကုသိုလ်စေတသိက်များကို ဦးစွာပယ်သတ်ခြင်းဖြင့် အကုသိုလ်စိတ်ကိုလည်း လျော့ပါးသွားစေနိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ စသည့် အကုသိုလ်စေတသိက်များကို သတိ၊ ပညာဖြင့် ချုပ်တည်းရှောင်ရှားခြင်းဖြင့် အကုသိုလ်စိတ်ကိုပါ တဖြည်းဖြည်းပယ်သတ်နိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။ ဤနည်းဖြင့် ကုသိုလ်တရားများ တိုးပွားလာပြီး၊ အကုသိုလ်တရားများ လျော့ပါးသွားမည် ဖြစ်ပါသည်။

အကုသိုလ်တရားများသည် ရှောင်ရှားသင့်သော တရားများဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းတို့သည် စိတ်ကိုညစ်ညမ်းစေပြီး ဆင်းရဲဒုက္ခကို ဖြစ်စေပါသည်။ နိဗ္ဗာန်ရောက်ကြောင်း မိတ်ဖက်တရားများမှာ ကုသိုလ်တရားများ ဖြစ်ကြပါသည်။ ဥပမာ - သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ စသည့် တရားများကို ပွားများအားထုတ်ခြင်းဖြင့် စိတ်ကိုစင်ကြယ်စေပြီး နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ရှိနိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် အကုသိုလ်တရားများကို ရှောင်ရှားပြီး ကုသိုလ်တရားများကို ပွားများအားထုတ်သင့်ပါသည်။

အကုသိုလ်တရားများသည် ရှောင်ရှားသင့်သော အရာများဖြစ်ပါသည်။ ဗုဒ္ဓဝါဒအရ အကုသိုလ်တရားများသည် စိတ်ညစ်ညူးစေပြီး ဆင်းရဲဒုက္ခကို ဖြစ်စေသောကြောင့် ရှောင်ရှားသင့်ပါသည်။ ကုသိုလ်တရားများကိုသာ ပွားများအားထုတ်ခြင်းဖြင့် စိတ်သန့်စင်ပြီး နိဗ္ဗာန်ရောက်ကြောင်း ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် အကုသိုလ်တရားများကို နိဗ္ဗာန်ရောက်ကြောင်း မိတ်ဖက်တရားဟု မှတ်ယူ၍ မရပါ။

ဝိမုတ္တိစက်သို့ရောက်ရှိရန် အောက်ပါအချက်များကို လိုက်နာကျင့်သုံးရပါမည်: ၁။ သီလစင်ကြယ်စွာ ထိန်းသိမ်းပါ။ ၂။ စိတ်ကိုတည်ငြိမ်စေရန် သမထဘာဝနာကို ပွားများပါ။ ၃။ ဝိပဿနာဘာဝနာဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်နှင့်စိတ်၏ သဘာဝကို ရှုမှတ်ပါ။ ၄။ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ လက္ခဏာသုံးပါးကို သိမြင်အောင် ကြိုးစားပါ။ ၅။ ကိလေသာများကို ပယ်သတ်ရန် အရိယာမဂ်ဉာဏ်ကို ပွားများပါ။ ၆။ တဏှာကင်းစင်သော နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ရန် အစဉ်မပြတ် အားထုတ်ပါ။ ဤနည်းလမ်းများကို စိတ်ရှည်လက်ရှည် ကျင့်ကြံအားထုတ်ခြင်းဖြင့် ဝိမုတ္တိစက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ချဉ်းကပ်နိုင်ပါလိမ့်မည်။

ဝိမုတ္တိစက်သို့ရောက်ရှိရန် အောက်ပါအချက်များကို ကျင့်ကြံအားထုတ်သင့်ပါသည်: ၁။ သီလကို စင်ကြယ်စွာ စောင့်ထိန်းပါ။ ၂။ သမာဓိ ဘာဝနာကို ပွားများပါ။ စိတ်တည်ငြိမ်မှုကို ရရှိအောင် ကြိုးစားပါ။ ၃။ ဝိပဿနာဘာဝနာကို ပွားများပါ။ ခန္ဓာကိုယ်နှင့် စိတ်တို့၏ မမြဲခြင်း၊ ဆင်းရဲခြင်း၊ အတ္တမရှိခြင်းတို့ကို ဆင်ခြင်ပါ။ ၄။ သစ္စာလေးပါးကို ကျေပွန်စွာ သိမြင်နားလည်အောင် ကြိုးစားပါ။ ၅။ မဂ်ဉာဏ်၊ ဖိုလ်ဉာဏ်တို့ကို ရရှိအောင် အားထုတ်ပါ။ ၆။ နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်အောင် စဉ်ဆက်မပြတ် ကြိုးစားအားထုတ်ပါ။ ဤနည်းလမ်းများကို အစဉ်တစိုက် လိုက်နာကျင့်သုံးခြင်းဖြင့် ဝိမုတ္တိစက်သို့ ရောက်ရှိနိုင်ပါသည်။