မေးမြန်းပါ။ ဆင်ခြင်ပါ။

နိဗ္ဗာန်ဆိုသည်မှာ ဉာဏ်ပညာ၊ သီလ၊ သမာဓိ အားထုတ်မှုများမှတဆင့် မိမိကိုယ်တိုင် သိမြင်နိုင်သော အရာဖြစ်ပါသည်။ ဗုဒ္ဓဟာ မိမိကိုယ်တိုင် တွေ့ကြုံခဲ့သောကြောင့် သွန်သင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ဗုဒ္ဓက "အဆင်းသဏ္ဍာန်ကြောင့် မယုံကြည်နဲ့၊ အသံကြောင့် မယုံကြည်နဲ့" စသည်ဖြင့် မိန့်ဆိုခဲ့သော်လည်း၊ ကိုယ်တိုင်စမ်းသပ်လေ့လာ ဆင်ခြင်သုံးသပ်ပြီးမှ လက်ခံရန် ဟုလည်း ဆိုလိုခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် နိဗ္ဗာန်ကိုလည်း မိမိကိုယ်တိုင် တွေ့ကြုံခံစားနိုင်ရန် ကြိုးစားအားထုတ်သင့်ပါသည်။

ဗုဒ္ဓဝါဒသည် အကြောင်းနှင့် အကျိုးကို ယုံကြည်ပါသည်။ ကံဆိုသည်မှာ အကြောင်းနှင့် အကျိုး၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုသာ ဖြစ်ပါသည်။ ဗုဒ္ဓဝါဒတွင် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် (အကြောင်းအကျိုးဆက်စပ်မှု) ဟူသော သဘောတရားကို အဓိကထားပြီး၊ လူ့ဘဝနှင့် ကမ္ဘာလောကကြီးတစ်ခုလုံးသည် အကြောင်းနှင့် အကျိုးတို့၏ ဆက်စပ်မှုဖြင့် ဖြစ်ပေါ်နေကြောင်း သွန်သင်ပါသည်။ ကံသည် ထိုအကြောင်းအကျိုးဆက်စပ်မှု၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုသာ ဖြစ်ပါသည်။

လောဘ၊ ဒေါသ နှင့် မောဟတို့သည် အနိစ္စသဘောရှိသော်လည်း၊ ကျွန်ုပ်တို့၏စိတ်ထဲတွင် အမြစ်တွယ်နေသောကြောင့် ယောဂီဖြစ်သူက ကြိုးစားအားထုတ်ရခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ဤကိလေသာများသည် ကမ္မဝဋ်၊ ဝိပါကဝဋ်၊ ကိလေသဝဋ် ဟူသော သံသရာဝဋ်သုံးပါးကို ဖြစ်စေသောကြောင့် ဒုက္ခအပေါင်း၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ယောဂီသည် သတိပဋ္ဌာန်တရားတော်ကို အားထုတ်ခြင်းဖြင့် ကိလေသာများကို ပယ်သတ်ရန် ကြိုးစားရခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ဤသို့ကြိုးစားခြင်းဖြင့် နိဗ္ဗာန်ဟူသော အခြေခံကျသော အနိစ္စတရားကို သိမြင်နိုင်မည်ဖြစ်ပါသည်။

လိမ်လည်ပြောဆိုခြင်းသည် မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ အကုသိုလ်ဖြစ်ပါသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် မုသာဝါဒ (လိမ်လည်ခြင်း) သည် အကုသိုလ်ကံ ၁၀ ပါးထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ သူတစ်ပါးကို မထိခိုက်စေသော်လည်း၊ မိမိစိတ်ကို ညစ်ညမ်းစေသောကြောင့် အကုသိုလ်ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် မည်သည့်အခြေအနေတွင်မဆို သစ္စာစကားကိုသာ ပြောဆိုသင့်ပါသည်။

လောဘ၊ ဒေါသ နှင့် မောဟ တရားများသည် အနိစ္စ ဖြစ်ပါသည်။ ဤကိလေသာများသည် အမြဲတည်မြဲခြင်းမရှိဘဲ ပြောင်းလဲတတ်သော သဘောရှိပါသည်။ ၎င်းတို့သည် အကြောင်းအချက်များပေါ် မူတည်၍ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း၊ တည်ရှိနေခြင်း၊ ပျက်ပြယ်သွားခြင်းတို့ ဖြစ်ပါသည်။ ဗုဒ္ဓဝါဒအရ ဤကိလေသာများကို ပယ်ဖျောက်နိုင်ပြီး၊ နိဗ္ဗာန်ရောက်ရှိရန် ကြိုးပမ်းအားထုတ်နိုင်ပါသည်။

အသားစားခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် အဓိက အချက်များမှာ: ၁။ သတ်ဖြတ်ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ရန် - မိမိအတွက် သီးသန့် သတ်ဖြတ်ထားသော အသားကို မစားသင့်ပါ။ ၂။ ကုသိုလ်စိတ်ဖြင့် စားသုံးရန် - အသက်ရှင်သန်ရန်အတွက်သာ စားသုံးခြင်း၊ လောဘစိတ်ဖြင့် မစားသုံးခြင်း။ ၃။ ပဋ္ဌာန်းထားသော အသားများကို ရှောင်ကြဉ်ရန် - လူသား၊ ဆင်၊ မြင်း စသည့် တားမြစ်ထားသော အသားများကို မစားရပါ။ ၄။ သနားကရုဏာထားရန် - သတ္တဝါများအပေါ် မေတ္တာထားပြီး၊ တတ်နိုင်သမျှ အသားစားခြင်းကို လျှော့ချရန်။ ဤအချက်များကို လိုက်နာခြင်းဖြင့် အသားစားခြင်းမှ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည့် အကုသိုလ်ကို လျှော့ချနိုင်ပါသည်။ သို့သော် အသားလုံးဝမစားခြင်းသည် အကောင်းဆုံးဖြစ်ပါသည်။

အဘိဓမ္မာသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အဓိကကျသော သင်ကြားချက်များကို နက်နဲစွာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာထားသော အပိုင်းဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းတွင် စိတ်၊ စေတသိက်၊ ရုပ်နှင့် နိဗ္ဗာန်တို့၏ သဘာဝများကို အသေးစိတ် လေ့လာထားပါသည်။ အဘိဓမ္မာသည် လူသားတို့၏ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းစဉ်များကို နားလည်စေရန်နှင့် ဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်ရေးအတွက် လမ်းစဉ်ကို ပိုမိုနက်နဲစွာ သိမြင်နိုင်စေရန် ရည်ရွယ်ပါသည်။ ၎င်းသည် ရှုပ်ထွေးသော်လည်း၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အခြေခံသဘောတရားများကို ပိုမိုနက်နဲစွာ နားလည်စေရန် အထောက်အကူပြုပါသည်။

အဘိဓမ္မာသည် ဗုဒ္ဓဘာသာရဲ့ အလွန်နက်နဲတဲ့ သဘောတရားတွေကို လေ့လာတဲ့ ပညာရပ်ပါ။ ဒါဟာ စိတ်၊ စေတသိက်၊ ရုပ်နဲ့ နိဗ္ဗာန် စတဲ့ ပရမတ္ထတရားတွေကို အသေးစိတ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပြီး လေ့လာပါတယ်။ အဓိကအားဖြင့် ကမ္ဘာကြီးရဲ့ အခြေခံအစိတ်အပိုင်းတွေ၊ စိတ်ဓာတ်ရဲ့ သဘာဝနဲ့ လုပ်ဆောင်ပုံတွေ၊ ကုသိုလ်နဲ့ အကုသိုလ်တရားတွေရဲ့ အကြောင်းအကျိုးဆက်စပ်မှုတွေကို နားလည်စေဖို့ ရည်ရွယ်ပါတယ်။ အဘိဓမ္မာကို လေ့လာခြင်းဟာ ဒုက္ခကင်းရာ နိဗ္ဗာန်ကို ရောက်ရှိဖို့အတွက် လိုအပ်တဲ့ အသိဉာဏ်နဲ့ ဝိပဿနာဉာဏ်တွေ တိုးတက်စေပါတယ်။

အဘိဓမ္မာသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အဓိကအစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းသည် စိတ်၊ စေတသိက်၊ ရုပ်နှင့် နိဗ္ဗာန်တို့၏ သဘာဝနှင့် လက္ခဏာများကို အသေးစိတ်လေ့လာသုံးသပ်ထားသော ဗုဒ္ဓဒဿနပညာရပ်ဖြစ်ပါသည်။ အဘိဓမ္မာတွင် အဓိကအပိုင်းကြီး ၇ ပိုင်းပါဝင်ပြီး၊ ထိုအပိုင်းများမှာ: ၁။ ဓမ္မသင်္ဂဏီ - စိတ်နှင့်စေတသိက်များကို အမျိုးအစားခွဲခြားဖော်ပြခြင်း ၂။ ဝိဘင်္ဂ - အကြောင်းတရားများကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း ၃။ ဓာတုကထာ - ဓာတ်များအကြောင်း ဆွေးနွေးခြင်း ၄။ ပုဂ္ဂလပညတ္တိ - ပုဂ္ဂိုလ်အမျိုးအစားများကို သတ်မှတ်ဖော်ပြခြင်း ၅။ ကထာဝတ္ထု - အငြင်းပွားဖွယ်အကြောင်းအရာများကို ဆွေးနွေးခြင်း ၆။ ယမက - အတွဲလိုက်မေးခွန်းများဖြင့် တရားများကို ရှင်းလင်းခြင်း ၇။ ပဋ္ဌာန - အကြောင်းအကျိုးဆက်စပ်မှုများကို အသေးစိတ်လေ့လာခြင်း အဘိဓမ္မာသည် နက်နဲခက်ခဲသော်လည်း၊ ဗုဒ္ဓတရားတော်များကို ပိုမိုနက်ရှိုင်းစွာ နားလည်စေရန် အထောက်အကူပြုပါသည်။

ပဋ္ဌာန်းအကျယ်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာအဘိဓမ္မာ၏ အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းသည် အကြောင်းတရားနှင့် အကျိုးတရားတို့၏ ဆက်စပ်မှုကို အသေးစိတ် ဖော်ပြထားပါသည်။ ပဋ္ဌာန်းတွင် အဓိကအားဖြင့် အကြောင်းတရား ၂၄ မျိုးကို ဖော်ပြထားပြီး၊ ထိုအကြောင်းတရားများက မည်သို့ အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိသည်ကို အသေးစိတ် ရှင်းလင်းထားပါသည်။ ဤသို့ဖြင့် စိတ်၊ စေတသိက်၊ ရုပ်တို့၏ ဆက်စပ်မှုကို နက်နဲစွာ လေ့လာနိုင်ပါသည်။