မေးမြန်းပါ။ ဆင်ခြင်ပါ။

ဗုဒ္ဓဘာသာအယူအဆအရ ပွင့်တော်မူခဲ့သော ဘုရားရှင်များသည် အတုမရှိ၊ အလွန်မြင့်မြတ်သော ဂုဏ်တော်များနှင့် ပြည့်စုံကြပါသည်။ သို့သော် ဘုရားရှင်တစ်ဆူချင်းစီတွင် သီးခြားထူးခြားသော ဂုဏ်ရည်များလည်း ရှိနိုင်ပါသည်။ ဥပမာအားဖြင့် သက်တမ်း၊ ဟောကြားတော်မူသော တရားဒေသနာများ၊ သာသနာတော် တည်တံ့ခဲ့သည့် ကာလ စသည်တို့တွင် ကွာခြားမှုအချို့ ရှိနိုင်ပါသည်။ သို့သော် အခြေခံအကျဆုံးဖြစ်သော သစ္စာလေးပါး၊ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး စသည့် အဓိကတရားများမှာ တူညီကြပါသည်။ ဘုရားရှင်တိုင်းသည် သတ္တဝါအပေါင်းအား ဆင်းရဲဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်စေရန် ရည်ရွယ်၍ တရားဟောကြားတော်မူကြပါသည်။

ဗုဒ္ဓဘာသာ အယူအဆအရ ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်သည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၂၆၀၀ ခန့်က အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဗောဓိပင်အောက်တွင် သစ္စာလေးပါးကို သိမြင်တော်မူပြီး ဗုဒ္ဓအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူခဲ့ပါသည်။ ထိုအချိန်သည် ဝိသာခါလပြည့်နေ့ဖြစ်ပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များအတွက် အလွန်အရေးကြီးသော နေ့ထူးနေ့မြတ်တစ်ခုဖြစ်ပါသည်။

ဤမေးခွန်းသည် ဗုဒ္ဓဘာသာတရားနှင့် သက်ဆိုင်သော အရေးကြီးသောအကြောင်းအရာတစ်ခုကို ထိတွေ့နေပါသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာတရားတွင် ကံ၊ ကံ၏အကျိုးတရားများကို အလေးထားပြောကြားထားပါသည်။ မိမိပြုလုပ်ခဲ့သော ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ်ကံများ၏ အကျိုးဆက်ကို ခံစားရမည်ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် ဗုဒ္ဓဘာသာသည် မျှတမှုနှင့် ကရုဏာတရားကိုလည်း အလေးထားပါသည်။ မိမိ၏ အတိတ်ကံကြောင့် မကောင်းသောအကျိုးဆက်များ ရှိနေသော်လည်း ပစ္စုပ္ပန်တွင် ကုသိုလ်ကောင်းမှုများ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် အနာဂတ်အတွက် ကောင်းမွန်သောအကျိုးဆက်များကို ဖန်တီးနိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် မိမိတို့အနေဖြင့် အကောင်းဆုံးသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုများကို ပြုလုပ်ပြီး မိမိ၏စိတ်ကို သန့်စင်စေရန် ကြိုးစားအားထုတ်သင့်ပါသည်။ ဤနည်းဖြင့် ပိုမိုကောင်းမွန်သော ဘဝနှင့် အနာဂတ်ကို ရရှိနိုင်မည်ဖြစ်ပါသည်။

ဗုဒ္ဓဘာသာအယူအဆအရ ငရဲသည် တကယ်ရှိပါသည်။ ငရဲသည် ဆင်းရဲဒုက္ခများသောဘဝဖြစ်ပြီး ကုသိုလ်ကံနည်းသူများ ရောက်ရှိရသည့် နေရာဖြစ်ပါသည်။ ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်သည် အတိတ်ဘဝများတွင် အကုသိုလ်ကံများကြောင့် ငရဲသို့ရောက်ခဲ့ဖူးကြောင်း ဇာတ်တော်အချို့တွင် ဖော်ပြထားပါသည်။ သို့သော် နောက်ဆုံးဘဝတွင် ပါရမီပြည့်စုံပြီး ဗုဒ္ဓအဖြစ်သို့ရောက်ရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာအရ မည်သူမဆို မိမိ၏ကံကြမ္မာကို ကိုယ်တိုင်ဖန်တီးနိုင်ပြီး ကောင်းမှုကုသိုလ်ပြုခြင်းဖြင့် ငရဲသို့ရောက်ရှိခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်နိုင်ကြောင်း သွန်သင်ဆုံးမထားပါသည်။

ဂိဟိဝိနယ (လူ့ကျင့်စဉ်) ဆိုတာ လူသားတွေအတွက် ဗုဒ္ဓဘာသာက သတ်မှတ်ပေးထားတဲ့ ကျင့်ဝတ်တွေပါ။ အဓိကအားဖြင့် ငါးပါးသီလ၊ ရှစ်ပါးသီလ နဲ့ အခြားသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတွေ ပြုလုပ်ခြင်းတို့ပါဝင်ပါတယ်။ ငါးပါးသီလဆိုတာ: ၁။ သက်ရှိသတ္တဝါများကို မသတ်ခြင်း ၂။ သူတစ်ပါးပိုင်ပစ္စည်းကို မခိုးယူခြင်း ၃။ ကာမစပ်ယှက်မှု မပြုခြင်း ၄။ မုသားမပြောခြင်း ၅။ မူးယစ်သောအရာများ မသုံးစွဲခြင်း ဒါ့အပြင် ဒါနပြုခြင်း၊ မေတ္တာပွားခြင်း၊ ဝိပဿနာဘာဝနာပွားခြင်း စတဲ့ ကောင်းမှုကုသိုလ်တွေကိုလည်း လုပ်ဆောင်ရပါတယ်။ ဒီလိုကျင့်ဝတ်တွေကို လိုက်နာကျင့်သုံးခြင်းအားဖြင့် လူသားတွေဟာ ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါးချမ်းသာပြီး ဘဝတိုးတက်ကောင်းမွန်စေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်သည် လူသားတိုင်းဘုန်းကြီးဝတ်ရမည်ဟု မဟောကြားခဲ့ပါ။ ဘုရားရှင်က လူ့ဘဝတွင် အိမ်ထောင်သည်ဘဝဖြင့် နေထိုင်ကြသူများအတွက် ဂိဟိဝိနယ (လူ့ကျင့်စဉ်) ကို ဟောကြားခဲ့ပါသည်။ ထို့အပြင် လူ့အသိုင်းအဝိုင်းတွင် မိမိတို့၏ တာဝန်ဝတ္တရားများကို ကျေပွန်စွာ ထမ်းဆောင်ရင်း ကုသိုလ်ကောင်းမှုများ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် တရားတော်နှင့်အညီ နေထိုင်နိုင်ကြောင်း ညွှန်ကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ လူတိုင်းသည် မိမိ၏အခြေအနေနှင့် ကိုက်ညီသော နည်းလမ်းဖြင့် ဗုဒ္ဓတရားတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးနိုင်ပါသည်။

ဥပါဒါနက္ခန္ဓာရှေ့မှာ တဏှာရှိပါတယ်။ ဗုဒ္ဓဘာသာရဲ့ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် (အကြောင်းအကျိုးဆက်စပ်မှု) သင်ကြားချက်အရ တဏှာ (တပ်မက်ခြင်း၊ လိုချင်တပ်မက်မှု) က ဥပါဒါန (စွဲလမ်းခြင်း) ကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး၊ ထိုမှတဆင့် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ (စွဲလမ်းမှုကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာသော ခန္ဓာငါးပါး) ဖြစ်ပေါ်လာပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာရဲ့ အကြောင်းတရားအဖြစ် တဏှာနဲ့ ဥပါဒါနတို့ ရှိပါတယ်။

ဤအကြောင်းအရာသည် ဗုဒ္ဓဘာသာသမိုင်းတွင် အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ကိစ္စရပ်တစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ ထိုကဲ့သို့ ဗုဒ္ဓကိုယ်တိုင် ဘိက္ခုနီသာသနာကို နှစ် ၅၀၀ သာ သတ်မှတ်ခဲ့သည်ဟူသော အဆိုသည် ဗုဒ္ဓဝါဒ ကျမ်းဂန်အချို့တွင် ပါရှိသော်လည်း၊ ပညာရှင်အများစုက ထိုအဆိုသည် နောက်ပိုင်းမှ ပေါင်းထည့်ခဲ့သည့် အကြောင်းအရာဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယူဆကြပါသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အဓိကသွန်သင်ချက်များဖြစ်သော သာတူညီမျှမှုနှင့် ကရုဏာတရားတို့နှင့် ဆန့်ကျင်နေသောကြောင့် ဗုဒ္ဓသည် အမှန်တကယ် ထိုကဲ့သို့ ကန့်သတ်ခဲ့ခြင်း မရှိနိုင်ဟု ယူဆရပါသည်။ သို့သော် ဤအကြောင်းအရာနှင့် ပတ်သက်၍ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များအကြား အမြင်အမျိုးမျိုး ရှိနေဆဲဖြစ်ပါသည်။

ကရုဏာကမ္မဌာန်းပွားများပုံကို ဗုဒ္ဓက ဤသို့သွန်သင်ခဲ့ပါသည်: ၁။ ဦးစွာ မိမိကိုယ်ကို ကရုဏာထားပါ။ မိမိဒုက္ခများမှ လွတ်မြောက်စေလိုသော စိတ်ဖြင့် ပွားများပါ။ ၂။ ထို့နောက် ရင်းနှီးသူများ၊ ဆရာသမားများကို ကရုဏာထားပါ။ ၃။ တဖြည်းဖြည်း အသိအကျွမ်းနည်းသူများ၊ ကြားနေသူများ၊ ရန်သူများအထိ ကရုဏာကို တိုးချဲ့ပါ။ ၄။ နောက်ဆုံးတွင် သတ္တဝါအားလုံးအပေါ် ပျံ့နှံ့စေပါ။ ကရုဏာဘာဝနာသည် Trauma Healing နှင့် အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ဆက်စပ်နေပါသည်။ နှစ်ခုလုံးသည် စိတ်ဒဏ်ရာများကို ကုသရန် ရည်ရွယ်ပါသည်။ သို့သော် ကရုဏာဘာဝနာက ပိုမိုကျယ်ပြန့်ပြီး သတ္တဝါအားလုံးအပေါ် ချစ်ခင်ကရုဏာထားခြင်းကို ဦးတည်ပါသည်။ Trauma Healing က ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးချင်း၏ စိတ်ဒဏ်ရာကို အာရုံစိုက်ပါသည်။

စိတ်နှင့် စေတသိက်တို့သည် နာမ်တရားများ ဖြစ်ကြပါသည်။ ခန္ဓာငါးပါးတွင် ဝိညာဏက္ခန္ဓာသည် စိတ်ကို ရည်ညွှန်းပြီး၊ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ၊ သညာက္ခန္ဓာ၊ သင်္ခါရက္ခန္ဓာတို့သည် စေတသိက်များကို ရည်ညွှန်းပါသည်။ စိတ်သည် အာရုံကို သိခြင်းသဘော ဖြစ်ပြီး၊ စေတသိက်များသည် စိတ်နှင့်အတူ ဖြစ်ပေါ်လာသော စိတ်၏ အထောက်အကူပြု တရားများ ဖြစ်ကြပါသည်။ စိတ်နှင့် စေတသိက်တို့သည် အတူတကွ ဖြစ်ပေါ်ကြသော်လည်း သီးခြားစီ ရှိကြပါသည်။ ရုပ်တရားနှင့် ဆက်စပ်မှုမှာ၊ စိတ်နှင့် စေတသိက်တို့သည် ရုပ်တရားများအပေါ် မှီခိုပြီး ဖြစ်ပေါ်ကြပါသည်။ ဥပမာ မျက်စိရုပ်ကို အမှီပြု၍ ပြကွက်ကို မြင်သိသော စိတ်နှင့် ထိုစိတ်နှင့်အတူ ဖြစ်ပေါ်လာသော စေတသိက်များ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဤသို့ စိတ်နှင့် စေတသိက်တို့သည် နာမ်တရားအဖြစ် ခန္ဓာငါးပါးတွင် ပါဝင်ပြီး၊ ရုပ်တရားနှင့် အပြန်အလှန် ဆက်စပ်နေကြပါသည်။